Światowy Dzień Serca przypada co roku 29 września. To inicjatywa Światowej Federacji Serca (World Heart Federation, WHF), wspierana przez WHO, UNESCO i UNICEF. Hasło przewodnie tegorocznej edycji brzmi: „Use Heart, Know Heart” – czyli „Korzystaj z serca, poznaj swoje serce”.

Statystyki i fakty medyczne

• Według danych WHO, choroby sercowo-naczyniowe odpowiadają za 17,9 miliona zgonów rocznie, co stanowi prawie 1/3 wszystkich zgonów na świecie.

• W Polsce co roku z powodu chorób serca i naczyń umiera ponad 160 tysięcy osób – to główna przyczyna śmierci Polaków.

• Najczęstsze schorzenia to: choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu oraz niewydolność serca.

• Badania Narodowego Instytutu Kardiologii wskazują, że co trzeci dorosły Polak ma nadciśnienie, a połowa z nich nie jest tego świadoma.

Czynniki ryzyka – twarde dane

Światowa Federacja Serca wyróżnia najważniejsze elementy, które zwiększają ryzyko chorób układu krążenia:

• Nadciśnienie tętnicze – zwiększa ryzyko zawału serca nawet czterokrotnie.

• Palenie papierosów – odpowiada za ok. 10% wszystkich zgonów z powodu chorób serca.

• Podwyższony cholesterol LDL – w Polsce dotyczy to ponad 60% dorosłej populacji.

• Brak aktywności fizycznej – WHO zaleca minimum 150 minut umiarkowanego ruchu tygodniowo, tymczasem 40% Polaków nie spełnia tego warunku.

• Cukrzyca typu 2 – u pacjentów z tą chorobą ryzyko choroby sercowo-naczyniowej wzrasta dwukrotnie.

Rekomendacje kardiologów

Eksperci Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego podkreślają, że profilaktyka to najlepsza i najtańsza forma leczenia. Oto konkretne zalecenia:

• Pomiar ciśnienia tętniczego – co najmniej raz w roku u osób zdrowych, częściej u pacjentów z grup ryzyka.

• Lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy) – raz na 3–5 lat u osób poniżej 40 r.ż., częściej u pacjentów obciążonych genetycznie.

• Badanie EKG – profilaktycznie od 40. roku życia lub wcześniej w przypadku objawów (kołatanie serca, ból w klatce piersiowej, zasłabnięcia).

• BMI i obwód talii – wskaźniki otyłości są bezpośrednio związane z ryzykiem choroby niedokrwiennej serca.

Terapie i leczenie – fakty zamiast sloganów

• W Polsce działa Krajowa Sieć Kardiologiczna, w ramach której pacjenci po zawale serca mają zapewnioną kompleksową opiekę – od hospitalizacji, przez rehabilitację, po kontrole ambulatoryjne.

• Nowoczesne leki stosowane w kardiologii to m.in. statyny (obniżanie LDL), beta-blokery (kontrola ciśnienia i rytmu serca), ACE-inhibitory (hamowanie rozwoju niewydolności serca).

• W leczeniu inwazyjnym stosuje się m.in. angioplastykę wieńcową, wszczepianie stentów oraz przeszczepy serca – w 2024 roku w Polsce przeprowadzono ponad 120 takich operacji.

Jak Światowy Dzień Serca obchodzi się w Polsce?

• Organizowane są bezpłatne akcje badań profilaktycznych, np. pomiar ciśnienia, poziomu glukozy i cholesterolu.

• W wielu miastach odbywają się marsze nordic walking, biegi i wykłady kardiologów.

• Szpitale i ośrodki zdrowia prowadzą dni otwarte, gdzie można skonsultować wyniki badań.

Światowy Dzień Serca to nie symboliczna data, ale realne działania oparte na danych naukowych. Statystyki są niepokojące – choroby sercowo-naczyniowe zabijają więcej osób niż nowotwory i wypadki drogowe razem wzięte. Dlatego warto regularnie badać ciśnienie, cholesterol, dbać o wagę i aktywność fizyczną.